Oyunun çocuk gelişimindeki öneminin bilinmesine ve  kentleşmeyle birlikte oyun alanlarına duyulan ihtiyacın her geçen gün artmasına karşın çocuk oyun alanları kentlerin en ihmal edilmiş alanlarının başında geliyor. Ülkemizin farklı kentlerinde (Isparta, İstanbul, Çanakkale, Bayburt, Ankara, Ordu…) yapılan araştırmalar, çocuk oyun alanlarına ayrılmış alanların son derece yetersiz olduğunu, güvenlik ve sağlık açısından sorunların olduğunu,  farklı oyun malzemelerinin ve çeşitliliğinin yer almadığını ortaya koyuyor.

Bu anlamda çocuğu ve oyun ortamını korumaya, oyunun değerini arttırmaya dayalı yeni bir tasarım anlayışı geliştirilmesi gerekiyor. Özellikle son yıllarda artan kentsel dönüşüm projeleri için bu bakış açısının yasal çerçevede yer alması çocukların yaşama dahil olması adına önemli bir adım olabilir.

Oyun Alanlarının Güvenli Olup Olmadığını Nasıl Anlarım?

Çocuğumuzun oyun oynadığı parkta salıncak yüksekliği, merdiven genişliği, basamak derinliği, kaydırağın eğimi, ekipmanlar arası uzaklık uygun standartlarda mı? Yoksa gittiğimiz parkta durum neyse ona mı tabi oluyoruz.  Yaşanan kazalardan sonra çocuğumuzun oynadığı parkın standartları sağlayıp sağlamadığını kontrol etmek daha da önem kazanıyor. Çoğunlukla da yetkililere durumu bildirmek yerine parka tekrar gitmemeyi tercih ederek önlem alıyoruz.

Oyun Alanları ve Ekipmanları İçin Uluslararası ve Ulusal Standartlar Var Mı?

Uluslararası alanda çocuk oyun alanlarına yönelik standartları belirleyen ve denetleyen kurum kuruluşlar bulunuyor. Ülkemizde ise Türk Standartları Enstitüsü (TSE), güvenlik önlemlerini, yüzey, kurulum ve ekipman özelliklerini içeren belgeler (TS EN 1176 ve TS EN1177) üzerinden çocuk oyun alanlarının uygulama ve denetimini sağlıyor. Standartlara, uygulama ve denetime rağmen oyun alanlarında ciddi sorunlara işaret eden çok sayıda araştırmadan biri belki de çocuğunuzun oyun oynadığı park olabilir.

İyi Bir Oyun Alanının Göstergeleri Neler?

Bir oyun alanını çok sayıda başlık üzerinden değerlendirmek mümkün. Darbe emilim kapasitesi düşük beton, asfalt, çim zeminden uzak durmak gerekirken sağlıklı ve güvenli zemin seçenekleri neler bakalım.

Ağaç yongaları karmaşık göründüğü, tekerlekli sandalyelerin erişimini zorlaştırdığı ve parçalanarak oyun alanından hızla uzaklaştığı için tartışmalı bir seçenek gibi görünüyor. Yine önerilen bezelye çakıl, yutma tehlikesi nedeniyle küçük yaş gruplarına uygun görünmüyor. Bu demek oluyor ki farklı yaş grupları için farklı zeminler tercih edilmeli. Yine farklı zeminler, dokular engelli çocukların da gereksinimlerini karşılayabilir.

Oyun alanı zeminlerinde olduğu gibi ekipmanlarda da dikkat edilmesi gereken noktalar var. Örneğin 5 metre direk yüksekliği olan bir salıncağın yüzey kaplamasının her yöne 10 metre uzanması gerekiyor. Her iki destek çubuğunun arasında 60 cm arayla en fazla iki salıncak olması, kırılma riskine karşın oturakların ahşap ya da sıcak soğuğu fazlaca ileten metal malzemelerden olmaması gerekiyor.

%100 bakım gerektirmeyen bir oyun alanı mümkün olmadığı için bakım ve onarım da önemlidir.  Örneğin, oyun alanları zeminleri için önerilen kum, uzun süre bakımı yapılmadığında sertleşir ve sert bir inişle yaralanmalara sebep olabilir.

Zeminde ya da ekipman yüzeylerinde çevreyi ve dolayısıyla çocukların sağlığını etkileyebilecek toksik madde birikimi olabilir. Zemin ya da ekipman yüzeylerinin doğal unsurlardan oluşması bu birikimi büyük ölçüde engelleyecektir. Hareketli bileşenlerin yağlanmasında kullanılan malzemelerin toksik içermemesi ve akan yağların silinmesi önemlidir. Oyun alanında bakım ve onarımın hangi periyotta yapıldığını ve nasıl yapıldığını öğrenebilirsiniz. Elbette iklim koşulları da bakım periyodunu etkileyecektir. Kavurucu sıcaklarda ya da sert geçen bir kış mevsiminde bu periyodun sıklaşmasını bekleyebilirsiniz.

Biz öncelikle çocuğunuzla oyun alanında dolaşmanızı ve incelemenizi öneriyoruz. Çocuğunuzun yaşına uygun bir oyun alanı olup olmadığını kontrol etmeli, varsa ekipman kullanımına ait açıklamaları incelemelisiniz.

Oyun alanları ile ilgili görüşlerinizi ve önerilerinizi mutlaka yetkililerle paylaşmalısınız. Mahallelerinizde oyun alanlarının geliştirilmesi ve korunması için insiyatif alabilirsiniz. Çocuk Dostu oyun alanları inşa etmek hepimizin elinde.

Görsel kaynağı: https://www.wikihow.com/Check-the-Safety-of-Your-Child%27s-Playground